lernos21

Como proximamente estarei dando varias charlas sobre o libro electrónico, acabo de abrir este novo blogue como depósito de información sobre o tema. Hai páxinas dedicadas a bibliotecas que conteñen libro galego en formato dixital, a bibliotecas con libro en castelán e ás redes de lectura en galego e en castelán.

Teño intención de publicar unha relación de todas as editoras galegas que comercializan ou promocionan de balde libro electrónico. Se tes ou coñeces unha editora destas características, agradecería a información en forma de comentario ou ben nun correo (tatimancebo@blogaliza.org)

Sobre a entrevista con Ricardo Cavallero

Unha selección de citas tiradas da interesante entervista a Ricardo Cavallero en El País, con algunhas matizacións pola miña parte.

  • “El digital supone un gran impacto porque el poder pasa del editor al lector”

Dito así parece case condescendente; eu diría que cada vez resulta máis difícil chegar a vender produtos que os consumidores non desexan mercar, porque internet en xeral favorece a proliferación de alternativas que se poden adquirir a través do comercio electrónico, tanto para tanxíbeis como para intanxíbeis. Neste sentido a industria debe vender o que o consumidor quere mercar, moitas veces facendo un esforzo grande para convencelo de que isto é así, aínda por riba.

  • “hay muchos que en este momento no tienen la fuerza mental para cambiar su forma de trabajar…”

É verdade, hai empresas que teñen a infraestrutura e a experiencia en xestión necesarias para afrontar cambios importantes, dá a sensación de que en ocasións é só falta de vontade.

  • “El e-book como tal no vale nada. Ya nace viejo. Lo importante es la revolución digital, cambiar nuestra forma de trabajar contando con el lector que está al otro lado. Tenemos que entender por primera vez lo que el lector quiere. Hasta ahora hemos vivido en una burbuja de lujo donde podías casi prescindir de lo que el lector quería.”

Na liña do que viña eu dicindo máis arriba, pero para conseguilo é preciso obrar con honradez e claridade, o que probabelmente é unha redundancia. Lin que é frase célebre en Cuba dicir que o estado fai que lles paga e eles fan que traballan. Na utilización e instrumentalización dos social media hai moito disto: hai que estar porque están os outros, pero só para facer que facemos. Non hai fórmulas máxicas válidas para todas as empresas, nin sequera para todas as dun mesmo sector. Cada empresa é un mundo nun momento e así é como hai que tratalas. Os social media crean canles de comunicación pero, como ben sabemos, para que esta exista debe haber un emisor, un receptor, un medio e unha mensaxe, alén de lidar co ruído e as interferencias que conforman unha mesta rede dentro da rede de redes.

  • “Creo que en cinco o diez años el editor será un bibliotecario. Manejaremos un contenido que tendremos que alquilar. Ya no seremos propietarios de algo, sino que poseeremos lo que nos sirvan en el momento.”

Como é que sempre nos preocupamos tanto do que pasará dentro de 5, 10 ou 20 anos coa cantidade de asuntos que temos que resolver agora e que dependendo de como os enfoquemos e os resolvamos chegaremos a unha situación ou a outra dentro deses 5, 10 ou 20 anos? O futuro constrúese desde o presente, non é un meteorito coa caída programada.

  • “liquidamos los derechos por cada ejemplar vendido. Esto ya no puede ser así, como en las películas de cine. La entrada generaba unos derechos para la película. Creo que eso tendrá que cambiar también con respecto a los libros. Es más complicado, porque el cambio se producirá en unos veinte años, posiblemente. Y hoy día el digital ya está generando muchos problemas para los abogados porque es difícil cuantificar el dinero necesario para pagar los derechos. Ese es el problema.”

Se sabemos que o sistema de cobro/pagamento de dereitos de autor, así como as leis de copyright teñen os días contados e hai que reformulalas á marxe da distribución de papel, por que non o facemos xa? É honrado por parte da industria, que di querer protexer os postos de traballo dos seus equipos, negarse á evidencia e preferir consumir os seus recursos, e os da sociedade a través de axudas e subvencións que non van crear alternativas até que o burato sexa tan grande que xa non se pode tapar e é preferíbel comezar de cero? O peor aínda é que non comezarán de cero.

  • Si yo compro elFinancial Times desde la suscripción digital, tengo también derecho a recibir la copia en papel. Igual que un libro. Si quiero venderte el último libro de Murakami y tú compras el libro físico, con el precio que me estás pagando por ese libro tienes derecho a otras opciones: lo tienes en papel, lo tienes en digital.

Creo que nin todo debe ser gratis nin todo de pago, e isto pode aplicarse incluso aos libros. Agora ben, conceptualizar o libro electrónico como un plus para favorecer ou fidelizar a compra en papel paréceme que choca con boa parte do discurso de Cavallero e que non é unha boa opción. Unha vez máis é facer como que facemos, para despois poder queixármonos de que a boa intención non foi suficiente; e claro que non o é porque volve a cometer o erro no que di non caer: vender o que ninguén quere mercar, ou mellor, vender só o que algúns queren mercar e considerar inimigo a todo a quen non convenza a súa proposta. No way!

  • “El miedo empieza cuando empiezas a olvidarte de esto y subes la producción para llegar a una facturación que es efímera, a recoger devoluciones…; es entonces cuando el mar te hunde y acabas como en la película La tormenta perfecta.”

Esa estratexia foi a primeira causa da crise editorial, para min moito antes en tempo e importancia que a explosión dixital.

  • “Tenemos que cambiar nuestra mentalidad, saber construir una estructura económica que pueda aguantar este cambio. Si no somos capaces, no mereceremos seguir como editores. Eso se llama selección natural.”

Sempre poderán traballar para as editoras que están a construír un verdadeiro camiño do S. XXI.

SGAE, ebook galego, Gómez Jurado e Marta de GH

Hoxe tiña para catro anotacións mais, dada a hora e o intenso do día, vouno deixar nun cóctel de dous pares… de reflexións.

SGAE: estamos rematando de coordinar a produción do disco de ACS10, ben, pois hoxe tiven que explicar aos gañadores do ano pasado que, aínda que non sexan socios da SGAE, aínda que ofrezan as súas cancións con licenza CC, as fábricas que imprimen os CDs non dan un paso se non se lles presenta un documento orixinal e asinado por todos os autores segundo estes declaran que non son socios da sociedade de xestión e que desexan renunciar a que dita sociedade privada xestione os dereitos da obra editada pola Concellaría de Cultura do Concello da Coruña. Sen ese documento a fábrica de CDs exponse a recibir unha visita da SGAE reclamando 0,30 € por cada copia impresa. Até cando teremos que soportar este abuso?

Ebook galego: hai días escribín unha anotación dando noticia do proxecto islandés de dixitalización da súa literatura que, de ir para adiante, ofrecerá os 40.000 títulos que a compoñen a toda persoa que desexe lelos. Desde logo, outros modelos son posíbeis, mais o urxente agora é crear catálogo, moderar os prezos e non integrar sistemas anticopia que, lonxe de asegurar o negocio, dificultan as transaccións. É preciso proxectar a literatura galega cara a fóra, traducir e difundir. Cantos escritores galegos viven da literatura? o número non aumentará grazas ao DRM. Prezos axustados, estruturas lixeiras e adaptación aos tempos.

Gómez Jurado: por se alguén aínda non está ao tanto, Alejandro Sanz, músico subvencionado por nós, como tantos, que non paga impostos en España, así que nada do que recada a SGAE para el fica no país, botou sapos e culebras contra as descargas indiscriminadas, alegrouse pola aprobación da lei Sinde e acusou os internautas desalmados da fame en África, nada menos. Gómez Jurado -que ten unha páxina web ben fea, por certo-, predicando co exemplo, abriu coa colaboración dos seus seguidores de Twitter unha páxina chamada 1 euro, 1 libro, onde ofrece desde o pasado xoves unha das súas novelas a cambio dunha doazón a partir de 1 euro para Save the Children. Os piratas desalmados levan fornecido 40.000 €. Gómez Jurado, que si paga os seus impostos en España, retou a Alejandro Sanz a ofrecer un dos seus discos polo mesmo método mais, que eu saiba, aínda non tivo resposta.

Marta GH: e por último quero deixar un apunte non sobre Marta de GH, senón sobre a cantidade de esforzos e enerxías que gastamos ás veces en tentar dar leccións a persoas que non queren escoitar e que non cren que teñan nada que aprender. De verdade, paso de Marta de GH, das barbaridades que teña dito e dos correos e avisos que recibo para argumentar, batallar, debatir e educar alguén que sae nun programa que non me interesa nin o máis mínimo e que non representa a ninguén alén de si mesma, afortunadamente.

Adaptarse aos novos tempos

Eis o artigo que me pediron para a Tempos deste mes sobre internet e a propiedade intelectual.

“Na segunda metade do S. XX, para escoitar música había que mercar un CD, para ler unha novela había que mercar un libro en papel e para ver un filme había que mercar ou alugar un DVD. O aviso de prohibición de reprodución aparecía en todos os artigos mais a copia privada acabou sendo un dereito. A técnica avanzou e fixo posíbel reproducir discos e fotocopiar libros na casa. Aínda así era máis barato fotocopiar un libro nunha tenda de fotocopias, polo que a industria editorial acabou conseguindo que se aplicase un canon ás máquinas fotocopiadoras, para subsanar as perdas que as editoras atribuían ao fotocopiado dos seus libros. O canon aplicouse a moitos dispositivos electrónicos que permitían copia e almacenamento de contidos dixitais, e os cartos que xeraba ían parar a asociacións de xestión de dereitos de autor. Autorizaba o canon a libre reprodución dos contidos comerciais? Non, só a copia privada, que pasou a ser un dereito do comprador. En que se baseaba a aplicación do canon entón? Na compensación do “mal” uso que o comprador podía facer da súa compra. Pero entón, pagando o canon lexitimábase ese uso do produto comprado? Tampouco. Paradoxos da vida.

Durante uns anos as entidades de xestión de dereitos manexaron cantidades de diñeiro considerábeis, que repartiron e investiron como consideraron oportuno até que recentemente os seus ingresos comezaron a diminuír de modo alarmante. Foi nese momento cando reclamaron unha lei que as “protexese”.

Entrementres os internautas descubriron que podían partillar contidos a través da rede, que podían organizarse para non repetiren o mesmo traballo innumerábeis veces e que era importante defender o dominio público. Descubriron tamén que as industrias de contidos tiñan un modelo de negocio baseado na distribución física que comezaba a deixar de ter sentido coa revolución dixital.

Empresas como Amazon, Apple, Spotify decidiron aproveitar a oportunidade dixital e comezaron a comercializar novos produtos con novos prezos adaptados a unha clientela que non variara tanto nestes poucos anos pero que contaba con ferramentas de consumo, de compra e de participación das que non dispuña dez ou quince anos atrás. Venda de cancións soltas, libros a prezos reducidos, consumo online de música, filmes e libros sen necesidade de descarga previa, etc.

Ao seu carón, moitas empresas consolidadas no S XX quixeron facerse fortes no seu modelo de negocio de distribución física e trasladaren os seus formatos sen mudanzas a internet, o que moitos chamaron desfortunadamente manteren a súa cadea de valor. A industria da distribución de contidos está en crise como tantas outras simplemente porque xa non funciona, como aconteceu co carbón cando chegou o petróleo, porque non reducir os custos cando é posíbel non leva a ningures.

A lei Sinde non saiu adiante porque a cidadanía non quere que se pechen páxinas web sen a autorización dun xuíz. En internet nin todo é de balde nin se pretende pero é preciso e urxente un debate a fondo sobre as leis de propiedade intelectual que defendan os produtores, os distribuidores e tamén os consumidores de contidos, adaptadas aos novos tempos, aos novos medios e centradas na propia cultura, non unicamente na industria.”

Dixitalización da literatura dun país: o caso islandés

Paul Biba está en Islandia asesorando o goberno para deseñar e poñer en práctica o proxecto de dixitalización dos 50.000 títulos que forman a literatura islandesa. 2 anos, 12 persoas, asesoramento do Internet Archive e financiamento dun mecenas. A idea é poñer á disposición dos lectores para sempre todas as obras literarias islandesas. A única condición para os lectores será probabelmente acceder aos libros de un en un, porque os usuarios tamén forman parte do proxecto e existe interese por monitorizar ao detalle o uso que fan dos contidos que o proxecto pon á súa disposición. Se finalmente se leva a cabo, Islandia sería o primeiro país do mundo que tería toda a súa literatura online.

Sería un proxecto adecuado para a literatura galega? Eu creo que si, por dimensións e por interese, tanto para a industria como para a propia cultura. Iso si, requiriría certos cambios de perspectiva, particularmente no que atinxe ao medio e longo prazo, e unha reformulación dunha industria que aínda non está a atravesar o seu peor momento, mais todo pode chegar, e antes do que pensamos.

O tempo pon a cadaquén no seu lugar, mais a intención con que Islandia está a acometer e tentar resolver os seus serios problemas económicos e financeiros paréceme, desde logo admirábel e con grandes posibilidades de progreso.

Os ebooks nas bibliotecas

Falo con moitas bilbiotecarias preocupadas por se actualizaren e a impresión que tiro é sempre a mesma. Están até arriba de tarefas que saben que xa son obsoletas pero que non se poden simplemente abandonar, senón que precisan dunha reformulación ou dunha reorganización de tempos, espazos e medios. Por outra banda, o préstamo de ebooks é practicamente imposíbel aínda, disque, porque as editoras aínda non teñen decidido como desenvolver a súa venda para as bibliotecas. As experiencias redúcense na maioría dos casos que coñezo ao préstamo de ereaders cargados cunha selección de libros de dominio público; a intención é indiscutibelmente boa, mais o alcance destas propostas é necesariamente escaso, porque non pasa dunha présa a cantidade de lectores que unha biblioteca pode asumir mercar e ademais, polo que vou comprobando de primeira man e percibindo por outros moitos usuarios, son aparellos delicados tanto de corpo como de corazón, o que fai que sexa preciso reinstalarlles o firmware de cando en vez ou envialos ao servizo técnico, sobre todo cando pasan por moitas mans.

Que poden facer as bibliotecas? Está claro que neste momento non poden contar cos catálogos das editoras e que estas, loxicamente, van ofrecerlles os seus produtos, non crear os produtos que as bibliotecas demanden a medida, incluído o DRM de Adobe, do que se di que ten máis dun 40% de transaccións problemáticas. Entón, que se pode facer con poucos recursos se teñen claro que o que teñen que dedicar é tempo ao libro dixital? Realmente moitas cousas, pero eu escollería inicialmente unha: Especializarse en ofrecer libros de dominio público e todos os de licenzas abertas que o permitan, adecuadamente catalogados e con recomendacións por perfís de usuarios. Para isto é preciso:

-Un plan: saber que se pode conseguir cos medios con que se contan nun prazo concreto. Marcar obxectivos e prazos é fundamental, as reunións presenciais non o son.

-Traballar en colaboración. E non é necesario un programa estatal para isto porque existen ferramentas de balde: xestores de proxectos e de tarefas, wikis, blogues, redes sociais. Organizar distintos equipos de traballo cun lugar común de encontro e contar cos usuarios das bilbiotecas que queiran participar; non é preciso ser bibliotecario para colaborar.

-Unha aplicación de lectura online. A poder ser que permita lectura social, aínda que esta sempre se pode desenvolver por outras vías. Hai varias aplicacións libres e, aínda qu eprecisarían certo traballo de desenvolvemento e adaptación, estou certa de que existen persoas e comunidades dispostas a colaborar.

-Organizar todo o catálogo de libre distribución nas 4 linguas do estado engadíndolle a información e os estándares de catalogación de que dispoñen as bibliotecas.

-Usar as estatísticas de préstamos das bibliotecas para elaborar un sistema de recomendacións útil para a comunidade de usuarios.

-Organizar clubs de lectura e actividades de dinamización a través da rede contando, como non pode ser doutro modo, coa comunidade de usuarios para o seu deseño e posta en práctica.

E non é imposíbel, claro que non!

Clubs de lectura, bibliotecas, amigos, conversa…

Hai semanas Amazon anunciou que sería posíbel prestar os ebooks para o Kindle baixo as condicións de que o préstamo se levaría a cabo unha soa vez con cada título, que sería por 14 días e que o propietario do exemplar perdería o acceso ao libro durante o tempo que este estivese prestado. Moitas foron as voces que se levantaron son contra destas restricións; a crítica que subxace é que aínda que che concedan algunha graza, un comprador de contidos en forma de ebook non é posuidor de nada, senón usuario dun servizo que a empresa provedora podería desautorizar en calquera momento. O caso é que xa existe o club oficial de préstamos do Kindle e, tal e como debeu planificar o xigante da distribución de textos, que non de contidos en xeral, está a funcionar disque fantasticamente ben. A clave está, como en tantos asuntos, no número de usuarios activos. Xa non é pensar a cal dos meus amigos lle pode interesar ler o libro que eu merquei e que me ofrecerá a cambio, senón que nunha comunidade grande de lectores, seguro que hai quen ten libros que a min me interesan e, se cadra, até podemos acabar falando deles. Os rankings funcionan, e se se incentiva o préstamo, tamén se incentiva a compra de novos libros que poderás prestar á súa vez.

Predicións sobre ebooks e social media en 2011

Coa velocidade á que se suceden os cambios tecnolóxicos, cada vez hai máis publicacións que se animan a facer predicións sobre as tendencias e os avances do ano seguinte. Logo de recompilar as que me pareceron máis relevantes sobre o libro electrónico e os social media, paso a escribir unha relación da que, con certeza, sairán os resultados da quiniela de 2011. Ao final da anotación aparecen as fontes consultadas -con tradución automática para galego das escritas orixinalmente en inglés-.

Sorprende que a impresión a demanda non apareza como unha das pedras de toque de 2011 pero, se cadra, as cousas van ir tan rápido que non vai dar tempo a consolidar un negocio baseado no papel que teña como clientela unicamente o usuario final individual. Tampouco os futurólogos falan moito sobre a lectura na nube, nin sobre os servizos de subscrición, talvez porque pensan que a súa madurez non chegará até pasado ao ano en curso. O DRM parece que tampouco é tema permanente de conversa xa, nin o préstamo de libros entre usuarios, nin, portanto, o debate sobre se os contidos son adquisicións ou utilización de servizos. Será que en 2011 van mudar menos cousas no sector editorial que no resto do mundo? Se a predición de que a finais de 2011 1 de cada 5 libros vendidos será dixital, coa que parecen estar de acordo case todos os gurús, porque está calculada sobre as cifras de crecemento de 2009, fose acertada, non deberían producirse moitos máis cambios nestes aspectos de acabo de sinalar como ausentes das predicións máis consensuadas? Eu creo que si.

1. Soben as vendas de eobboks até o 20% do mercado editorial.

2. Os axentes gañan relevancia.

3. A autoedición tamén aumenta en títulos e en vendas.

4. A competencia fai baixar os prezos dos ebooks.

5. Bibliotecas, arquivos, galerías de arte e museos acabarán por converxer.

6. As editoras continuarán a negar os seus catálogos dixitais ás bibliotecas por non atopar modelo de negocio sustentábel con elas.

7. As identidades dixitais dos usuarios evolucionarán cara a contornos 3D

8. Será o ano da integración: aparellos, aplicacións, redes, etc.

9. O vídeo é o rei. (Comentario meu: polo momento só a tenda e a app de lectura de Apple permite incluír reproducir nos ebooks)

10. Expansión dos medios sociais con obxectivos políticos.

11. As grandes compañías darán os primeiros pasos para atopar novos camiños (por fin).

12. Desenvolvemento das compras en grupo.

13. Google tentará competir con Facebook a través dunha nova ferramenta relacionada con Gmail ou a través da compra dunha empresa grande.

14. Segue caendo a prensa en papel até a súa desaparición antes de 2020.

15. O móbil como ferramenta de comunicación, información e pagamento.

16. Experimentos con novos modelos de negocio para o sector editorial.

17. Os tablets e lectores baixarán de prezo.

18. Desembarco do libro enriquecido.

19. Deixará de ser tema de conversa xeral a crise do mercado editorial e será substituído polo das iniciativas innovadoras.

20. As vendas de literatura para adultos novos aínda medrarán máis.

Predicións de Smashwords para 2011

1ª entrega de predicións de Librarians matter para bibliotecas

Librarians Matter en galego

Predicións de Mari Mar Jiménez en 5 Días

Carles Dijous sobre a web e o vídeo dixital

Predicións de Microsoft en 2000 para o libro electrónico en 2010

Predicións de Microsoft en galego

5 predicións de Mark Coker para o libro electrónico en 2011

Mark Coker en galego

Social Media Predictions 2011

Predicións de Paperblog e análise do estudo anterior

Predicións de DosDoce para o sector cultural en 2011

6 predicións de ReadWriteWeb

ReadWriteWeb en galego

Publishing Perspectives

Publishing Perspectives en galego

Online College

Online College en galego

40 cousas que hai que seguir en 2011 segundo Mashable en inglés

Mashable en galego