Dixitalización da literatura dun país: o caso islandés

Paul Biba está en Islandia asesorando o goberno para deseñar e poñer en práctica o proxecto de dixitalización dos 50.000 títulos que forman a literatura islandesa. 2 anos, 12 persoas, asesoramento do Internet Archive e financiamento dun mecenas. A idea é poñer á disposición dos lectores para sempre todas as obras literarias islandesas. A única condición para os lectores será probabelmente acceder aos libros de un en un, porque os usuarios tamén forman parte do proxecto e existe interese por monitorizar ao detalle o uso que fan dos contidos que o proxecto pon á súa disposición. Se finalmente se leva a cabo, Islandia sería o primeiro país do mundo que tería toda a súa literatura online.

Sería un proxecto adecuado para a literatura galega? Eu creo que si, por dimensións e por interese, tanto para a industria como para a propia cultura. Iso si, requiriría certos cambios de perspectiva, particularmente no que atinxe ao medio e longo prazo, e unha reformulación dunha industria que aínda non está a atravesar o seu peor momento, mais todo pode chegar, e antes do que pensamos.

O tempo pon a cadaquén no seu lugar, mais a intención con que Islandia está a acometer e tentar resolver os seus serios problemas económicos e financeiros paréceme, desde logo admirábel e con grandes posibilidades de progreso.

Os ebooks nas bibliotecas

Falo con moitas bilbiotecarias preocupadas por se actualizaren e a impresión que tiro é sempre a mesma. Están até arriba de tarefas que saben que xa son obsoletas pero que non se poden simplemente abandonar, senón que precisan dunha reformulación ou dunha reorganización de tempos, espazos e medios. Por outra banda, o préstamo de ebooks é practicamente imposíbel aínda, disque, porque as editoras aínda non teñen decidido como desenvolver a súa venda para as bibliotecas. As experiencias redúcense na maioría dos casos que coñezo ao préstamo de ereaders cargados cunha selección de libros de dominio público; a intención é indiscutibelmente boa, mais o alcance destas propostas é necesariamente escaso, porque non pasa dunha présa a cantidade de lectores que unha biblioteca pode asumir mercar e ademais, polo que vou comprobando de primeira man e percibindo por outros moitos usuarios, son aparellos delicados tanto de corpo como de corazón, o que fai que sexa preciso reinstalarlles o firmware de cando en vez ou envialos ao servizo técnico, sobre todo cando pasan por moitas mans.

Que poden facer as bibliotecas? Está claro que neste momento non poden contar cos catálogos das editoras e que estas, loxicamente, van ofrecerlles os seus produtos, non crear os produtos que as bibliotecas demanden a medida, incluído o DRM de Adobe, do que se di que ten máis dun 40% de transaccións problemáticas. Entón, que se pode facer con poucos recursos se teñen claro que o que teñen que dedicar é tempo ao libro dixital? Realmente moitas cousas, pero eu escollería inicialmente unha: Especializarse en ofrecer libros de dominio público e todos os de licenzas abertas que o permitan, adecuadamente catalogados e con recomendacións por perfís de usuarios. Para isto é preciso:

-Un plan: saber que se pode conseguir cos medios con que se contan nun prazo concreto. Marcar obxectivos e prazos é fundamental, as reunións presenciais non o son.

-Traballar en colaboración. E non é necesario un programa estatal para isto porque existen ferramentas de balde: xestores de proxectos e de tarefas, wikis, blogues, redes sociais. Organizar distintos equipos de traballo cun lugar común de encontro e contar cos usuarios das bilbiotecas que queiran participar; non é preciso ser bibliotecario para colaborar.

-Unha aplicación de lectura online. A poder ser que permita lectura social, aínda que esta sempre se pode desenvolver por outras vías. Hai varias aplicacións libres e, aínda qu eprecisarían certo traballo de desenvolvemento e adaptación, estou certa de que existen persoas e comunidades dispostas a colaborar.

-Organizar todo o catálogo de libre distribución nas 4 linguas do estado engadíndolle a información e os estándares de catalogación de que dispoñen as bibliotecas.

-Usar as estatísticas de préstamos das bibliotecas para elaborar un sistema de recomendacións útil para a comunidade de usuarios.

-Organizar clubs de lectura e actividades de dinamización a través da rede contando, como non pode ser doutro modo, coa comunidade de usuarios para o seu deseño e posta en práctica.

E non é imposíbel, claro que non!

Clubs de lectura, bibliotecas, amigos, conversa…

Hai semanas Amazon anunciou que sería posíbel prestar os ebooks para o Kindle baixo as condicións de que o préstamo se levaría a cabo unha soa vez con cada título, que sería por 14 días e que o propietario do exemplar perdería o acceso ao libro durante o tempo que este estivese prestado. Moitas foron as voces que se levantaron son contra destas restricións; a crítica que subxace é que aínda que che concedan algunha graza, un comprador de contidos en forma de ebook non é posuidor de nada, senón usuario dun servizo que a empresa provedora podería desautorizar en calquera momento. O caso é que xa existe o club oficial de préstamos do Kindle e, tal e como debeu planificar o xigante da distribución de textos, que non de contidos en xeral, está a funcionar disque fantasticamente ben. A clave está, como en tantos asuntos, no número de usuarios activos. Xa non é pensar a cal dos meus amigos lle pode interesar ler o libro que eu merquei e que me ofrecerá a cambio, senón que nunha comunidade grande de lectores, seguro que hai quen ten libros que a min me interesan e, se cadra, até podemos acabar falando deles. Os rankings funcionan, e se se incentiva o préstamo, tamén se incentiva a compra de novos libros que poderás prestar á súa vez.

Predicións sobre ebooks e social media en 2011

Coa velocidade á que se suceden os cambios tecnolóxicos, cada vez hai máis publicacións que se animan a facer predicións sobre as tendencias e os avances do ano seguinte. Logo de recompilar as que me pareceron máis relevantes sobre o libro electrónico e os social media, paso a escribir unha relación da que, con certeza, sairán os resultados da quiniela de 2011. Ao final da anotación aparecen as fontes consultadas -con tradución automática para galego das escritas orixinalmente en inglés-.

Sorprende que a impresión a demanda non apareza como unha das pedras de toque de 2011 pero, se cadra, as cousas van ir tan rápido que non vai dar tempo a consolidar un negocio baseado no papel que teña como clientela unicamente o usuario final individual. Tampouco os futurólogos falan moito sobre a lectura na nube, nin sobre os servizos de subscrición, talvez porque pensan que a súa madurez non chegará até pasado ao ano en curso. O DRM parece que tampouco é tema permanente de conversa xa, nin o préstamo de libros entre usuarios, nin, portanto, o debate sobre se os contidos son adquisicións ou utilización de servizos. Será que en 2011 van mudar menos cousas no sector editorial que no resto do mundo? Se a predición de que a finais de 2011 1 de cada 5 libros vendidos será dixital, coa que parecen estar de acordo case todos os gurús, porque está calculada sobre as cifras de crecemento de 2009, fose acertada, non deberían producirse moitos máis cambios nestes aspectos de acabo de sinalar como ausentes das predicións máis consensuadas? Eu creo que si.

1. Soben as vendas de eobboks até o 20% do mercado editorial.

2. Os axentes gañan relevancia.

3. A autoedición tamén aumenta en títulos e en vendas.

4. A competencia fai baixar os prezos dos ebooks.

5. Bibliotecas, arquivos, galerías de arte e museos acabarán por converxer.

6. As editoras continuarán a negar os seus catálogos dixitais ás bibliotecas por non atopar modelo de negocio sustentábel con elas.

7. As identidades dixitais dos usuarios evolucionarán cara a contornos 3D

8. Será o ano da integración: aparellos, aplicacións, redes, etc.

9. O vídeo é o rei. (Comentario meu: polo momento só a tenda e a app de lectura de Apple permite incluír reproducir nos ebooks)

10. Expansión dos medios sociais con obxectivos políticos.

11. As grandes compañías darán os primeiros pasos para atopar novos camiños (por fin).

12. Desenvolvemento das compras en grupo.

13. Google tentará competir con Facebook a través dunha nova ferramenta relacionada con Gmail ou a través da compra dunha empresa grande.

14. Segue caendo a prensa en papel até a súa desaparición antes de 2020.

15. O móbil como ferramenta de comunicación, información e pagamento.

16. Experimentos con novos modelos de negocio para o sector editorial.

17. Os tablets e lectores baixarán de prezo.

18. Desembarco do libro enriquecido.

19. Deixará de ser tema de conversa xeral a crise do mercado editorial e será substituído polo das iniciativas innovadoras.

20. As vendas de literatura para adultos novos aínda medrarán máis.

Predicións de Smashwords para 2011

1ª entrega de predicións de Librarians matter para bibliotecas

Librarians Matter en galego

Predicións de Mari Mar Jiménez en 5 Días

Carles Dijous sobre a web e o vídeo dixital

Predicións de Microsoft en 2000 para o libro electrónico en 2010

Predicións de Microsoft en galego

5 predicións de Mark Coker para o libro electrónico en 2011

Mark Coker en galego

Social Media Predictions 2011

Predicións de Paperblog e análise do estudo anterior

Predicións de DosDoce para o sector cultural en 2011

6 predicións de ReadWriteWeb

ReadWriteWeb en galego

Publishing Perspectives

Publishing Perspectives en galego

Online College

Online College en galego

40 cousas que hai que seguir en 2011 segundo Mashable en inglés

Mashable en galego

A voltas cun Inves E-Book 500

Onte mercamos un lector de libros para meu pai cunha serie de requirimentos: lixeiro, pequeno, simple, sen wifi, nin 3G, nin pantalla táctil e, depois dos problemas que tivemos co Cooler e co Kindle, que tivese un servizo postvenda rápido e eficiente. Así acabamos cun E-Book 500 nas mans.

Por un descoido desconectei o lector mentres se estaban a copiar varios ficheiros na súa memoria e desde ese momento xa non foi posíbel borrar nin engadir nada na memoria interna do lector. Obviamente o reseteo non serviu de nada e, cando comecei a investigar polos foros descubrín que non é posíbel descargar o firmware deste modelo e que xa había quen tivera o mesmo problema, como non. A solución era descargar o firmaware doutro lector que en realidade é o mesmo aparello, o Booq Pocket, e instalalo no E-Book 500.

Nesas ando neste mesmo instante. “Please power on the device to check the firmware version”. Vouno facer a ver se me foi concedida unha segunda oportunidade.

FUNCIONA!

Como se pode ver na imaxe, o aparello é da marca Inves e a versión do sistema operativo agora é a do Booq.

Por que EL Corte Inglés non ofrece a descarga do firmware? Preferirá que os clientes lles fagan unha nova visita aínda que sexa a desgana?

Autonomía e duración da tinta electrónica

Autonomía e duración non son a mesma cousa e, se ben a fronteira por riba das 12 horas para o caso da primeira deixa de parecerme relevante, que o primiero lector de tinta electrónica que mercaramos hai dous anos deixara de funcionar por completo ao pouco tempo e que tivésemos que convencer o provedor de que non fora usado para cravar puntas para que nolo trocase por un novo, pode ser unha casualidade. Que lle teña acontecido o mesmo xusto ao rematar a garantía, pode seguir rozando a convencionalmente chamada mala sorte. Pero se mercas un Kindle e se agreta a pantalla na primeira semana, aínda que non teñas que realizar un esforzo desmedido para convencer o provedor para que cho substitúa, algo comeza a renxer.

Teño para min que estamos a falar de aparellos extremadamente delicados e, portanto, ańda máis caros do que pensabamos, para a vida que teñen. Pouco importaría que semellen dispositivos futuristas dun filme de ciencia fición dos anos 70, se polo menos durasen, mais non parece ser o caso. Hai alguén que teña unha experiencia similar á nosa e que queira contala? Ou realmente estamos tocados polo trasno dos trebellos e deberemos facérnolo mirar?

Enquisa sobre o futuro do libro en The BookSeller

Traduzo as que considero as ideas e as conclusións máis relevantes da enquisa pero xa lles adianto que en The Bookseller titulan Librarías en risco entanto se acelera o crecemento dixital.

-O 80% din ter lido algún ebook, en contraste co 7% que deu a mesma resposta nun estudo recente de Forrester.

-O 47% dos consultados tiñan mercado algún ebooken 2010, en comparación co 18% do ano anterior.

-O 85% das editoras din vender libro electrónico mais só o 37% das librarías di facer o mesmo.

-Máis da metade dos editores consideran que en 2020 o libro electrónico suporá un 20% das súas vendas. Só un terzo dos libreiros teñen a mesma opinión.

-Á pregunta sobre quen perde máis co cambio para o dixital, o 92% opina que son os libreiros os que saen peor parados, principalmente pola eliminación de intermediarios que levan a cabo as propias editoras e as grandes cadeas de venda de libros como Amazon.

-O 73% dos consultados pensa que as editoras non están a axudar as librarías suficientemente.

-Case a metade das persoas que responderon a enquisa pensan que o prezo dos ebooks debería ser considerabelmente máis baixo que a edición máis barata en papel para o mesmo título. As editoras pensan maioritariamente que o prezo debería ser o mesmo da edición en papel máis barata, aínda que o modelo axencia tende a elevar estes prezos.

-Cabe esperar que para 2011 o volume de negocio da edición electrónica se vexa multiplicado por catro, debido ao crecemento do catálogo e da variedade e cantidade de dispositivos.

Lector online de Google: 20 Things I Learned About Browsers and the Web

20 Things I Learned About Browsers and the Web

Que Google publique un libro sobre os fundamentos da arquitectura de internet desde o punto de vista do usuario do navegador é xa de por si interesante. Se ademais é quen de reducir os contidos a 20 puntos explicados con sinxeleza para que calquera persoa non familiarizada con palabras como DNS, cookies ou html5 poida facerse unha idea clara do que está a facer cando navega, compra, vende, le e se relaciona na rede, entón é aínda máis interesante. Pero ademais o libro está maquetado con sinxeleza e claridade, os deseños simpáticos e dinámicos, transmiten a súa simplicidade, acorde co principio de Google de que a tecnoloxía nunca debe ser un problema.

Ah, si, tamén inclúen unha pequena animación na páxina 4, para que non pensemos que os elementos en movemento son patrimoni oexclusivo das apps. para o iPhone e para o iPad.

Este libro vai aínda máis lonxe. Non é un PDF para descargar, afortunadamente. É unha publicación online construída con html5 que pode lerse desde o navegador, compartirse enteiro ou por seccións nas redes sociais, e todo a través dunha interface agradábel cuxo deseño non quixo perder a similitude directa co libro en papel, para demostrar que a lectura en pantalla non ten por que conformarse como unha simple visualización de páginas web que convida a un exercicio de lectura irremediabelmente presuros e superficial.

O texto aparece correctamente centrado na pantalla, xogando cun formato de libro con capa dura que se acomoda con facilidade sobre unha mesa. Reparen, o libro aberto descentrado e o contido, o que de verdade sempre importa, no centro do plano.

Como dicía podemos compartir o documento online a través da súa ligazón pública ou envialo directamente a Facebook, a Twitter e ao Buzz. Ademais podemos regular a luz de fondo, para mellor adecualo á vista e lembrar que, se cadra, o debate tinta electrónica vs. pantallas retroiluminadas, se cadra non é tan relevante en canto se alteran algunhas das variábeis da lectura no papel, no sillón de pensar coas zapatillas postas e a manta sobre as pernas.

Actulización: como ben me indica Dani é posíbel gardar o libro en local premendo na ligazón que di “Print”. Grazas, Dani.

E, se ben este libro non ten unha ligazón de descarga directa, si que é posíbel copiar o texto e pegalo nun outro documento para traballar con el doutros modos mais, será preciso gardalo en local cando esteamos conectados permanentemente? Creo que non.

Boto en falta, iso si, a posibilidade de facer anotacións e compartilas e tamén a posibilidade de ver e falar con outras persoas que están a ler o mesmo libro no mesmo momento, funcionalidades que resolveron con moita elegancia os pioneiros de Bookglutton. Pero, ou moito me equivoco ou este non vai ser o último libro que Google publique con esta ferramenta que agora nos dan a coñecer, e que nos próximos días iremos vendo todo o que son quen de facer para ofrecer unha lectura en pantalla de calidade que nos faga reconsiderar o valor da acumulación de arquivos en discos duros, como foi acontecendo coa música e cos contidos audiovisuais nos últimos tempos. Non esquezamos que o anuncio do lanzamento da libraría de Google se sitúa oficialmente para finais de 2010 nos EUA e para o primeiro trimestre de 2011 noutros países.

No transcurso da mesa redonda sobre modelos de negocio para o sector editorial que tivo lugar a semana pasada en FICOD, a directora xeral de Libranda, case facendo un chiste, viuse na necesidade de explicar o que era Libranda. Desvelou que a plataforma tiña entre as súas funcións o desenvolvemento de ferramentas e de canles con antelación á propia necesidade, para que as editoras e as librarías poidesen utilizalas cando se chegase ás situacións que o permitisen, e puxo como exemplo as ferramentas de lectura de libros na nube, como recurso que aínda non pertencía ao presente, mostrando como mínimo a súa ignorancia sobre empresas e organizacións que encetaron ese camiño no pasado, como o mencionado Bookglutton, a xente de O’Reilly -de que non hai que obviar os enormes beneficios que obteñen pola venda de libros sen DRM- ou o proxecto Monocle, por poñer só tres exemplos de distintas naturezas.

A publicación de 20 Things I Learned About Browsers and the Web converte o futuro en pasado e, con el, o presente dá un gran salto desde a semana pasada a esta.

Historia do ebook

Este é o tema sobre o que estarei a falar esta mañá nas Xornadas sobre o libro electrónico na biblioteca e no ensino, que terán lugar hoxe e mañá na biblioteca da Facultade de Ciencias da Educación

Novas obxeccións francesas a Google Books

O Syndicat National de L’Edition, SNE, vai presentar 10 páxinas de novas obxeccións ao asentamento de Google Books.

víaQuick note: French Publishers Association to make new Google objections | TeleRead: Bring the E-Books Home.