Adaptarse aos novos tempos

Eis o artigo que me pediron para a Tempos deste mes sobre internet e a propiedade intelectual.

“Na segunda metade do S. XX, para escoitar música había que mercar un CD, para ler unha novela había que mercar un libro en papel e para ver un filme había que mercar ou alugar un DVD. O aviso de prohibición de reprodución aparecía en todos os artigos mais a copia privada acabou sendo un dereito. A técnica avanzou e fixo posíbel reproducir discos e fotocopiar libros na casa. Aínda así era máis barato fotocopiar un libro nunha tenda de fotocopias, polo que a industria editorial acabou conseguindo que se aplicase un canon ás máquinas fotocopiadoras, para subsanar as perdas que as editoras atribuían ao fotocopiado dos seus libros. O canon aplicouse a moitos dispositivos electrónicos que permitían copia e almacenamento de contidos dixitais, e os cartos que xeraba ían parar a asociacións de xestión de dereitos de autor. Autorizaba o canon a libre reprodución dos contidos comerciais? Non, só a copia privada, que pasou a ser un dereito do comprador. En que se baseaba a aplicación do canon entón? Na compensación do “mal” uso que o comprador podía facer da súa compra. Pero entón, pagando o canon lexitimábase ese uso do produto comprado? Tampouco. Paradoxos da vida.

Durante uns anos as entidades de xestión de dereitos manexaron cantidades de diñeiro considerábeis, que repartiron e investiron como consideraron oportuno até que recentemente os seus ingresos comezaron a diminuír de modo alarmante. Foi nese momento cando reclamaron unha lei que as “protexese”.

Entrementres os internautas descubriron que podían partillar contidos a través da rede, que podían organizarse para non repetiren o mesmo traballo innumerábeis veces e que era importante defender o dominio público. Descubriron tamén que as industrias de contidos tiñan un modelo de negocio baseado na distribución física que comezaba a deixar de ter sentido coa revolución dixital.

Empresas como Amazon, Apple, Spotify decidiron aproveitar a oportunidade dixital e comezaron a comercializar novos produtos con novos prezos adaptados a unha clientela que non variara tanto nestes poucos anos pero que contaba con ferramentas de consumo, de compra e de participación das que non dispuña dez ou quince anos atrás. Venda de cancións soltas, libros a prezos reducidos, consumo online de música, filmes e libros sen necesidade de descarga previa, etc.

Ao seu carón, moitas empresas consolidadas no S XX quixeron facerse fortes no seu modelo de negocio de distribución física e trasladaren os seus formatos sen mudanzas a internet, o que moitos chamaron desfortunadamente manteren a súa cadea de valor. A industria da distribución de contidos está en crise como tantas outras simplemente porque xa non funciona, como aconteceu co carbón cando chegou o petróleo, porque non reducir os custos cando é posíbel non leva a ningures.

A lei Sinde non saiu adiante porque a cidadanía non quere que se pechen páxinas web sen a autorización dun xuíz. En internet nin todo é de balde nin se pretende pero é preciso e urxente un debate a fondo sobre as leis de propiedade intelectual que defendan os produtores, os distribuidores e tamén os consumidores de contidos, adaptadas aos novos tempos, aos novos medios e centradas na propia cultura, non unicamente na industria.”

Clubs de lectura, bibliotecas, amigos, conversa…

Hai semanas Amazon anunciou que sería posíbel prestar os ebooks para o Kindle baixo as condicións de que o préstamo se levaría a cabo unha soa vez con cada título, que sería por 14 días e que o propietario do exemplar perdería o acceso ao libro durante o tempo que este estivese prestado. Moitas foron as voces que se levantaron son contra destas restricións; a crítica que subxace é que aínda que che concedan algunha graza, un comprador de contidos en forma de ebook non é posuidor de nada, senón usuario dun servizo que a empresa provedora podería desautorizar en calquera momento. O caso é que xa existe o club oficial de préstamos do Kindle e, tal e como debeu planificar o xigante da distribución de textos, que non de contidos en xeral, está a funcionar disque fantasticamente ben. A clave está, como en tantos asuntos, no número de usuarios activos. Xa non é pensar a cal dos meus amigos lle pode interesar ler o libro que eu merquei e que me ofrecerá a cambio, senón que nunha comunidade grande de lectores, seguro que hai quen ten libros que a min me interesan e, se cadra, até podemos acabar falando deles. Os rankings funcionan, e se se incentiva o préstamo, tamén se incentiva a compra de novos libros que poderás prestar á súa vez.

Enquisa sobre o futuro do libro en The BookSeller

Traduzo as que considero as ideas e as conclusións máis relevantes da enquisa pero xa lles adianto que en The Bookseller titulan Librarías en risco entanto se acelera o crecemento dixital.

-O 80% din ter lido algún ebook, en contraste co 7% que deu a mesma resposta nun estudo recente de Forrester.

-O 47% dos consultados tiñan mercado algún ebooken 2010, en comparación co 18% do ano anterior.

-O 85% das editoras din vender libro electrónico mais só o 37% das librarías di facer o mesmo.

-Máis da metade dos editores consideran que en 2020 o libro electrónico suporá un 20% das súas vendas. Só un terzo dos libreiros teñen a mesma opinión.

-Á pregunta sobre quen perde máis co cambio para o dixital, o 92% opina que son os libreiros os que saen peor parados, principalmente pola eliminación de intermediarios que levan a cabo as propias editoras e as grandes cadeas de venda de libros como Amazon.

-O 73% dos consultados pensa que as editoras non están a axudar as librarías suficientemente.

-Case a metade das persoas que responderon a enquisa pensan que o prezo dos ebooks debería ser considerabelmente máis baixo que a edición máis barata en papel para o mesmo título. As editoras pensan maioritariamente que o prezo debería ser o mesmo da edición en papel máis barata, aínda que o modelo axencia tende a elevar estes prezos.

-Cabe esperar que para 2011 o volume de negocio da edición electrónica se vexa multiplicado por catro, debido ao crecemento do catálogo e da variedade e cantidade de dispositivos.

Os 4 consellos de Mike Elgan para a industria editorial

Atopo a ligazón para o artigo de Mike Elgan titulado Por que a industria do libro necesita o modelo Silicon Valley no Twitter de Julieta Lionetti, muller coa que comparto, ademais do gusto polo pan artesanal, a preocupación polos metadatos 🙂

Mike Elgan analiza o proceso de produción dun libro antes e despois do boom dixital e ofrece 4 consellos á industria editorial, que paso a traducir:

1. Deixa de menosprezar a autoedición. Pensando nela e no seu mercado como o que son: un viveiro que é a chave da túa salvación.

2. Pensa nun libro no mesmo modo en que un servizo baseado na nube pensa no seu produto. Sempre como un traballo en proceso e nunca rematado. Gran parte da non fición e tamén algunhas obras de fición deberían ser relanzadas con melloras, correccións e actualizacións.

3. Deixa de pensar que un libro é un feixe de papeis. Un libro non ten forma física. É unha colección de ideas. Ten propiedade intelectual. Ti non vendes polpa de árbores. Vendes historias e información, e deberías vendela en calquera forma e a través de calquera medio que o cliente demande, sen temor e sen tentar manipular os lectores con datas de lanzamento en distintas plataformas. Lanza todos os formatos tan axiña como poidas e deixa que os lectores escollan.

4. Acaba cos adiantos. Non hai ningunha razón para asumir ese investimento. Cambia o modelo para que só te incite a investir en gañadores seguros. Actúa con austeridade cos autores e coas túas propias operacións. Reducindo o custo por autor, a mesma cantidade de diñeiro pode soster un número maior de autores e, portanto, incrementar as posibilidades de crear grandes éxitos editoriais.

Jisui: o poder das comunidades

image

Así atopo a noticia en Teleread:

Hai empresas xaponesas que están a facer moitos cartos dixitalizando libros para particulares. Unha persoa desexa ler un libro que non ten versión dixital, entón encarga o traballo a unha destas empresas, que lle cobrará entre unhas decenas e uns centos de yens (pode ser entre 1 € e 10 € aproximadamente) por enviarlle a casa un DVD ou un arquivo por correo electrónico.

Cóntase dunha empresa que foi creada en xullo e en agosto xa recibiu 10.000 solicitudes de dixitalización de libros, e que espera chegar aos 15.000 en outubro.

No Xapón a copia privada está permitida pola Lei do Copyright, mais coa proliferación de empresas dixitalizadoras de libros, o debate está servido. Son a mesma cousa que alguén dixitalice coas súas propias mans e pagar a alguén que o faga por ti? Segundo un experto en copyright xaponés cuxo nome non se desvela, sempre e cando unha copia privada poida ser producida polo individuo que lerá o ebook, esta non pode ser encargada a un terceiro a cambio de diñeiro. Fica claro, verdade?

O nicho xa ten nome, Jisui ou, o que é o mesmo, cociñar a túa propia comida.

Esta é outra versión da mesma historia, a pouco que se investigue:

No Xapón a oferta de ebooks é aínda moi cativa e case todos os títulos van cinguidos con DRM. Moitos xaponeses comezan a dixitalizar as súas bibliotecas persoais guillotinando os seus vellos exemplares en papel ou ben a través de escáneres caseiros baseados en dúas cámaras de fotos montadas nunha estrutura onde se asentan e se van pasando as páxinas dos libros.

Os dixitalizadores comparten libros en grupos a través da rede e, todo o proceso, crea moda e escola, e recibe o nome de Jisui.

O que se presenta como novidade nipona é un fenómeno e un movemento social que se vén dando tamén no ámbito do castelán e no do inglés desde hai anos a través de listas de correo, grupos de Google e de Yahoo, blogues, etc. Desde hai anos é posíbel e sinxelo facerse con case calquera título das grandes editoras porque houbo alguén que o escaneou e o revisou.

E eu pregúntome para rematar, aínda que sei que é difícil chegar a perspectivas comúns, non pagaría a pena ao sector editorialafrontar o que se está a chamar, o tsunami dixital, con plena consciencia de todo o que está a suceder, en lugar de querer ampararse en leis restritivas que, sabemos, sempre van atrasadas a respecto do movemento social?

Sobre o papel das bibliotecas no S XXI

Se tedes unha miga de paciencia para ler esta presentación en inglés, non vos defraudará. Realmente abre perspectivas sobre o papel das bibliotecas no presente e no futuro próximo. Por que ancorarse ao significado que unha palabra tivo até agora cando somos libres de darlle o que mellor nos pareza. Por que renunciar a que sigan a ser centros de axuda e asesoramento sobre novas necesidades nos novos tempos?

Acabará o libro electrónico con algo realmente?

Durante anos o debate centrouse en se o libro electrónico acabaría co papel ou non, de feito aínda hai quen está ancorado nesa cuestión. A revolución do libro electrónico estaba por chegar e supoñíase que o faría producindo unha gran explosión que deixaría instantaneamente moitas persoas sen traballo e as editoras en bloque mudarían as súas estruturas dun día para o outro. Finalmente parece que non foi tanto así, senón máis ben un proceso evolutivo en que van influíndo o abaratamento e mellora dos dispositivos de lectura, os custos de produción, as novas relacións sociais na rede, etc.

Nos últimos meses deixou de falarse da desaparición do papel, como digo, e agora parece que o novo debate que xorde, talvez para que o libro electrónico como tema de primeira plana non esmoreza, é se o libro electrónico acabará coa literatura, coa LITERATURA!!!! Hai quen di que se o libro electrónico non ten entidade física entón é un concepto temporal, máis que espacial. Pero non é exactamente o mesmo que o libro de papel? Pero é que, o libro é o papel ou o que representan os caracterres que leva impresos? Non serán as dúas cousas?

Dicir que o libro electrónico acabará coa literatura é o mesmo que dicir que as leitugas, por exemplo, poden facelo. Mesmo poderían as leitugas, a través de moitas reviravoltas da Historia, chegar a acabar coa industria editorial -cústame traballo crelo pero podería chegar a acontecer- Pero acabar coa literatura implica que antes habería que acabar con outras moitas cousas que hoxe por hoxe nos parecen de desaparición máis que improbábel.

Renovarse ou morrer: Boulder

Boulder está en Colorado. En Boulder hai unha libraría que está a experimentar coa impresión baixo demanda para autores locais. Se unha é unha autora descoñecida de Boulder, pode autoeditar o seu libro e, desde 25$ por un depósito de 5 exemplares na libraría, a 255 $ por que che organicen unha presentación con sinatura, pode promocionar a súa obra. A libraría di que está a facer negocio co servizo, que pode supoñer arredor dun 3% dos ingresos totais.

Boulder Book Store embraces new ‘microdistribution’ model | TeleRead: Bring the E-Books Home.

A USC publicará vinte libros en formato dixital

O Servizo de Publicacións e Intercambio Científico (SPIC) da Universidade de Santiago (USC), que dirixe Juan Luís Blanco Valdés, vai acometer unha unha decidida aposta polo e-book, o libro electrónico. Actualmente hai unha dialéctica aberta entre o libro impreso e o dixital, pero o director do SPIC ten claro que «hai que ir por aí» para unha serie de publicacións, polo que a USC comezará a edición electrónica con vinte títulos, hai moito tempo xa esgotados, que serán comercializados como libros electrónicos.

víaA USC publicará vinte libros en formato dixital – AGE – Asociación Galega de editores.