Actualizado 18/06/09 coas respostas de Goretoxo.

Eis as preguntas:

1.-Constituirá o libro electrónico unha parte importante do mercado editorial de aquí a dous anos?

Tati: Si, aínda que só fose pola tendencia ascendente da súa presenza no mercado, as estratexias en marcha dos grandes grupos editoriais e a crise tan forte que está a experimentar a industria papeleira (a maior papeleira dos Estados Unidos declarábase en quebra hai aproximadamente dez días), parece que en dous anos o panorama editorial pode mudar substancialmente en favor do libro electrónico.

Calidonia: Si, quen pode negalo?

Mario Regueira: Depende do que entendamos como “mercado”. É indubidábel que medrará cada vez máis, o que está por ver se alguén consegue compatibilizalo de forma intelixente cun modo de negocio rendíbel.

Goretoxo: Que remedio. Se como parece que para a campaña deste nadal o trebello de lectura vai ser o gadget de moda, e como parece tamén, o obxecto literario de evasion (chámalle bestseller, ou fantasia histórica) é unha forma de entretemento obviamente máis sinxela, mais traballada e máis aceptada que o videoxogo (quen falou de contornas de inmersión e non pensou nunha novela que te engancha?), todo parece chamar polo 2010, o Ano da Crise que Non Remata, como o ano da lectura…

Dorfun: Creo que non. Se tratamos de ver unha similitude co mercado do audiovisual dixitalizado, o mercado editorial tradicional (a persoa lectora analóxica) non está preparado. Ben porque non vaia pagar por libros que pode descargar de balde ou ben porque sinta a morriña do cheiro a imprenta. O único punto que lle podo ver a curto plazo está no libro de texto para o ensino.

2.-Triunfarán os lectores de libros electrónicos como dispositívos habituais entre os lectores?

Tati: Creo que o lector de libros electrónicos como hoxe o coñecemos, se subsiste, será un dispositivo habitual en centros educativos, bibliotecas, posibelmente tamén nos bares e nas perruquerías mais o dispositivo cotián dos lectores habituales será probabelmente un pequeno portátil de gran autonomía, conectado á rede permanentemente con pantalla híbrida de LCD e tinta electrónica (case me atrevo a dicir que con teclado virtual ou un teclado físico que podemos deixar na casa cando non o imos precisar). Non imos querer cargar con varios dispositivos diferentes se podemos realizar todas as tarefas a través dun só.

Calidonia: Na mesma medida que as cadeas Hi-Fi entre os amantes da música, aínda que maioría siga a escoitar música en iPods ou na radio do carro.

Mario:  Sen dúbida, aínda que para iso é necesario un abaratamento dos dispositivos ou a creación dun estándar funcional e creo que aínda estamos lonxe dese momento.

Goretoxo: O dispositivo especializado non é unha boa idea, pero posiblemente os lectores de libros de aqui a dous anos van ser mellores e máis usables que os umpc que estamos a empregar como maquina de traballo cotian. Entón si, pero baixo a forma dunha pantalla de 10 polegadas multitactil, cun ubuntu tuneado e unha variante de e-ink.

Dorfun: Se falamos de substitutos de móbiles, miniportátiles, etc. non o creo. É un dispositivo demasiado específico, de momento. E incluso para os e as lectoras frecuentes, precisaríase un amplio catálogo para satisfacelas completamente (dixitalización de clásicos, libros vellos, novidades,…)

3.-Triunfará un formato de arquivo sobre os demais?

Tati: a variedade de formatos de arquivos non ten por que ser nin un atranco para a difusión nin para a reprodución a vontade dos contidos, ademais é un froito natural da evolución da tecnoloxía. A novidade que eu creo que ha marcar a diferenza, en oposición aos modelos que coñeciamos até hai pouco, é a aposta de Google por ofrecer o acceso aos contidos, en lugar da súa descarga. Para que dispor de memorias de gran capacidade ou para que mercar un libro e vivir a ilusión de posuír un feixe de caracteres virtuais, cando podemos ter acceso a bibliotecas completas, anotar os textos en rede, recomendar, comentar e referenciar desde calquera terminal a través da identificación como usuarios?

Calidonia: Non, haberá diversidade, como noutros casos.

Mario: Hoxe en día xa hai decenas deles, e sospeito que iso non mudará. De todos xeitos trátase de procurar un medio que poida ler a maior parte deles.

Goretoxo: Por sorte xa non estamos na época dos obxectos únicos, e dos formatos físicos “privatizables”: a vella guerra vhs-beta xa non se pode dar, porque un disco duro sirve para meter calquera cousa, e os servidores “na nube” estan case ao alcance de calquera. Agora a fronteira esta nas utilidades de conversión, na mediación de formatos. Ai softwares coma co Calibre teñen moito que decir. Pero un libro ten a vantaxe (que non ten unha peli) que podemos pensar en botar media hora en facer a conversión de formatos, porque o tempo de disfrute do contido é dabondo.

Dorfun: Como en case todo, rematará usándose o que conteña o maior catálogo e sexa facilmente distribuíble. Non obstante sempre haberá quen reconvirta os formatos para obter mellores calidades, funcionalidades, etc. e se manteña un segundo grupo minorizado e especializado.

4.-Terá continuidade e expansión o modelo Kindle?

Tati: O modelo Kindle aínda pode ser exportábel ou importábel a Europa, aínda que penso que o teñen moito máis difícil coas operadoras telefónicas que nos Estados Unidos, mais a longo prazo non creo que poidan ser masivos os modelos baseados en redes pechadas, alén de ámbitos superespecializados.

Calidonia: Puntualmente, até que remate a febre das modas como o do iPhone. Os modelos pechados de negocio e os DRM teñen os días contados.

Mario: As redes fechadas son un camiño morto, seguramente non.

Goretoxo: Penso que non: xa estamos vendo pistas de “acceso a suscripción”. E nas nosas cabezas esta presente a idea de sermos suscriptores de coleccións, liñas editoriais, e obras: non tes mais que ver a ultima páxina dos poemarios que edita Espiral Maior, ou as do facsimil da Historia de Galiza de Murguía. Militancia intelectual.

Dorfun: No estado español non existe un soporte oficial por parte de Amazon o cal é un punto na súa contra neste momento. Aínda así este tipo de modelo é complicado pola dependencia do servizo. O sector do libro non está o suficientemente extendido como para que sexa rendible.

5.-Que melloras fornece o modelo de Google?

Tati: Máis unha vez Google adiántase ao tempo no momento xusto, cousa ben difícil. Ás xa comentadas na terceira pregunta, hai que engadir, pensando en sistemas literarios, a idoneidade do modelo para os de tamaño pequeno, como pode ser o SLG. Pensar en poder subscribirme ao catálogo completo dunha editora por unha cantidade periódica, poder examinar os libros antes de lelos, saber quen os leu antes ca min e que lle pareceron, etc. é algo que se me fai especialmente apetecíbel e que creo que pode promocionar a lectura nun modo descoñecido até agora.

Calidonia: Dispoñibilidade absoluta e ubicua. Pero tamén ten perigos.

Mario: A posibilidade de acceso, aínda que ten moitas cousas mellorábeis. Os libros descatalogados, por exemplo, deberían estar sen limitacións. Tamén é problemático que unha fonte de acceso a cultura desta envergadura estea en mans dunha empresa privada.

Goretoxo: O dito antes: aportación participativa, case como donativos, a liñas de pensamento.

Dorfun: O modelo de Google favorece a deslocalización dos contidos, precisando unicamente dunha conexión á rede Internet, con todo o bo e malo que iso ten. Ademáis da integración con todo o resto de servizos da compañía. En calquera caso só está dando uns pasos iniciais do que a ferramenta pode chegar a facer.

6.-Cal é o lugar dos sistemas literarios dos países pequenos no mercado editorial do futuro próximo?

Tati: Estou de acordo coa proposta de Calidonia de escribir en galego-portugués internacional pero véxoa máis lonxe aínda que a gratuidade total para a literatura escrita en galego. Porén, o modelo de acceso aberto a catálogos completos a través de subscricións (que obviamente deberían ter un prezo diferente para os particulares que para os centros educativos e as bibliotecas) poderían procurar a súa rendibilidade a través da internacionalización das vendas se conseguísemos crear unha marca de calidade a través da promoción ben orientada e as traducións, das que falaremos un bocado máis abaixo.

Calidonia: No long tail disque hai hai oportunidades de negocio, pero só en mercados globalizados. O galego non o é e como merado pequeno e reducido a súa supervivencia pasa non esclusivamente pero si centralmente pola gratuidade e a difusión viral. Ou por escribirmos en galego-portugués internacional.

Mario: Por unha banda fomenta a intercomunicación e a divulgación do propio acervo. Por outra, coloca nunha posición complicada a actores, como as editoriais, que aínda cumpren unha función importante para os sistemas pequenos e non teñen unha posición económica tan consolidada como nos grandes.

Goretoxo: Identidades dispersas, non necesariamente territorializadas, capaces de ofrecer creatividade interesante para os centros de consumo de historias. Sermos phyle, aproveitar a “diaspora” creativamente.

Dorfun: O escaparate que supón a rede Internet, o cal impacta nun dos aspectos clave: a posibilidade de competencia en mellores condicións e suposta igualidade.

7.-Cara a onde vai o mercado das traducións literarias

Tati: Non é por obsesión de falar continuamente de Google mais é difícil non facelo cando poñen ao noso alcance ferramentas tan completas e intuitivas de balde total. Co Google Translator Toolkit, presentado recentemente, podemos realizar unha tradución automática instantánea entre moitísimos pares de linguas. Podemos editala comodamente vía web, partillar dúbidas, acceder a dicionarios sen saír da páxina e mesmo ver recorrencias de cadeas similares. Se desde os distintos campos da cultura galega traballásemos en rede. Desde logo debemos esquecer a opción de cobrar unha cantidade fixa pola tradución dun libro por encargo da editora mais os tradutores poderían actuar con maior liberdade á hora de escoller os libros obxecto de tradución, á hora de engadir notas, referencias, etc. de modo que aínda que existise unha tradución feita xa dun libro, houbese opción de seguir mellorándoa.

Calidonia: Cara o mesmo que o das dobraxes de películas e series de TV.

Mario: Desconfío moito da posibilidade das traducións automáticas, aínda que o feito de que os tradutores teñan cada vez máis ferramentas facilitando o seu traballo só pode beneficiar aos sistemas literarios pequenos.

Goretoxo: Imaxino que depende de cal dos dous sentidos mires nesa dirección: digamos que de galego a outras, e de outras a galego. No primeiro caso: vender ao mundo creación orixinal, específica, única. No segundo caso: militancia lingüística e gozar coa lingua herdada.

Dorfun: Non sei cara onde van, pero sí cara onde me gustaría. Non quixera que os dereitos das editoriais impediran e monopolizaran (por non dicir marxinaran) outras linguas, pola potestade sobre eses dereitos. Só hai un perxudicado directo, cando unha editorial estatal con dereitos de publicación nas distintas linguas, só utiliza unha das oficiais nesas rexións con diversidade lingüística.

8.-Como che gustaría mercar libros?

Tati: Aínda gosto de ir ás librarías mais cada vez atopo menos o que me interesa porque as librarías son cada vez menos e cada vez hai menos diferenzas dunhas ás outras. Como xa dixen nunha anotación anterior, gostaría inmenso de que na miña cidade houbese un centro comercial dedicado ao libro, con presenza de moitas editoras e moito fondo editorial. Pola banda electrónica xa expresei a miña vontade: desexo acceso aos catálogos completos para poder examinar e facer diferentes tipos de lectura segundo con que libros.

Calidonia: Descargándoos por un prezo axustado aos custos reais.

Mario: Son un apaixonado do libro en formato físico e un lector insaciábel do formato dixital, así que sería un bo cliente de ambos formatos. Tamén agardo que o momento dixital mellore o traballo do mercado editorial e potencie as edicións coidadas e o libro como obxecto.

Goretoxo: Gostaria mercarlle ao vello libreiro victoriano que sabe dos meus gustos, e que me ten preparado, unha vez cada quince dias, unha pila de libros do que coñece son os meus gustos. Coñecín a xente que funcionaba así, ainda hai dez anos, pero con volumes de facturación de 200 euros/mes. Para os pobres, agora eso é posible con ferramentas “educadas”. Dende logo, ubicuamente. Non sei: supoño que pagar ata o 5% do ingreso neto mensual é algo que podemos facer…

Dorfun: Quero seguir mercando libros como até o momento, con diversidade. Pola rede, en feiras, en tendas,… e compartíndoos tamén gratuitamente.

9.-Como che gustaría ler libros?

Tati: tanto en papel como en dispositivos electrónicos, para este último caso quero un teléfono un pouco máis grande que o que teño, con todas as funcións, ou dito doutro modo, un miniordenador que tamén funcione como teléfono.

Calidonia: No meu lector de libros electrónicos. Non teño os libros físicos por totem ou obxecto de culto.

Mario: En calquera dos dous formatos, aínda que non serían intercambiábeis para todas as ocasións.

Goretoxo: Como estou facendo nos ultimos meses: en calquera sitio, en calquera forma, podendo tomar notas e non ter remorsos por estropear o obxecto-fetiche. En trebellos, ou en papel, de dia ou de noite. Non só evasión: lectura colectiva comentada; cine-forum.

Dorfun: Ao xeito tradicional, pero non rexeito os novos medios para lecturas puntuais. Sobre todo cando falamos de textos que non son libros, no sentido tradicional.

10.-Que pasa coas traducións?

Dorfun: Neste momento, teño constancia de que as traducións lingüísticas de Calidade (con C maiúscula), pódense contar cos dedos das mans. Penso que a tradución debería ser extremadamente coidadosa coa linguaxe empregada e tratada con moito respeito.

Como observou xa Calidonia esta pregunta está repetida, así que aobviarei coma el.
Se tes as túas propias respostas ou outras pregutnas a maiores, convídote a deixalas nos comentarios ou a publicalas no teu blogue. Se me dás aviso disto último nos comentarios ou a través dunha ligazón, darei conta de todo o debate que se vaia desenvolvendo no blogomillo.